Đặc biệt là khi bất cứ ai làm một điều khác với số đông bình thường đều có thể bị số đông đó quy kết là kỳ dị, dị dạng cần phải triệt bỏ
Trường hợp khu vườn “kỳ dị” của ông Phạm Chứng (73 tuổi) tại Tây Ninh là tỉ dụ tiêu biểu. Trong khi, giải pháp để cho cư dân bớt sợ “nghệ thuật” của ông Chứng là xây tường, trồng cây che khuất tầm nhìn trần giới thì chính quyền địa phương đã xếp những tác phẩm của ông vào diện vi phạm khoản 1, điều 3 của Nghị định 103 ngày 6/11/2009 của Chính phủ về việc ban hành Quy chế hoạt động văn hóa và kinh dinh dịch vụ văn hóa công cộng.
Art Brut với hàm nghĩa về một thứ nghệ thuật sơ khai, thô nháp, đến mức nó có thể coi là nằm ngoài các tiêu chuẩn cổ điển để xác định là các tác phẩm “Nghệ Thuật”. Có nhẽ chủ nhân của khu vườn Tây Ninh chưa bao giờ nghĩ đến việc làm hội viên một Hội Mỹ thuật nào đó ở Việt Nam và có thèm muốn trưng bày tác phẩm ở nơi nào đó ngoài khu vườn của mình
Tuy nhiên, điều khiến cộng đồng hoảng sợ là có những bức tượng mang khuôn mặt bị sơn đỏ tung tóe như máu….
Xét trên mặt pháp luật, xây tường cao che khuất tầm nhìn công chúng, cùng bất đắc dĩ, nếu được chủ nhân chấp thuận thì đó sẽ là giải pháp hợp tình hợp lý thay vì đưa ra một Nghị định mang tính chất đe dọa, vùi dập hoặc bác hoàn toàn ý nguyện sáng tạo của một cá nhân trong xã hội.
Công việc “phạm pháp thầm lặng” của Nek Chand bắt đầu từ năm 1958 và đến năm 1975 mới bị phát hiện. HCM trà lời trên tờ Thanh Niên (1/10), ông Chứng không vi phạm quy định trên do đây là hoạt động cá nhân và quyền tự do sáng tác (không để trưng bày, không để kinh dinh) trong không gian cá nhân của ông, nên cần được tôn trọng.
Còn nữ họa sĩ Nguyễn Thị Hiền khẳng định, trong muôn hình vạn trạng của nghệ thuật thì có người còn rồ dại hơn cả ông Chứng.
Một hình đầu người bị đâm – một trong các tác phẩm của ông Chứng bị coi là “kích động bạo lực” nhưng mặt khác nó cũng cho người ta thấy kinh sợ bạo lực. Họ có vấn đề về tâm lý, rồi dùng chính nghệ thuật để trình diễn
Nek Chand đã sáng tác chỉ bằng sự thôi thúc nội tâm và nhân kiệt bẩm sinh, không vì mục đích phô bày để được ghi nhận tài nghệ hoặc tạo tác ra các sản phẩm thương nghiệp.
Khó có thể xếp những tác phẩm của họ thuộc môn phái, phong cách trước đó, nên việc đặt ra nhóm Art Brut không chỉ để “ghi danh”, mà còn tạo thêm cầu nối đồng cảm giữa cộng đồng với sự hiện diện đơn côi của những nghệ sỹ mà có lẽ người thường nhật sẽ chẳng thể thấu hiểu, nếu không đối thoại với tác phẩm của họ. “Nếu cộng đồng khoan dung chấp nhận thì mọi chuyện sẽ ổn. Lặng lẽ tạo nên một “vương quốc” của những vị thần đi ra từ trong giấc mơ của ông.
Sinh năm 1942 tại làng Berian Kalan (nay thuộc Pakistan), Nek Chand và gia đình của ông đã chuyển sang định cư tại Ấn Độ vào năm 1950.
Còn từ góc độ luật pháp, nếu muốn cấm thì phải dựa trên pháp luật. Cụ thể là họa sĩ Uyên Huy, Chủ tịch Hội Mỹ thuật TP
Những người sáng tác đơn côi thường dễ rơi vào sự kỳ thị của cộng đồng, đặc biệt là khi sự dị biệt của họ bị coi là “phá hoại” môi trường thọ hoạt thông thường của cư dân quanh đó. Nhiều quan điểm ủng hộ việc tác giả xây tường chắn tầm nhìn là giải pháp tốt nhất. # Vấn đề tâm lý bất thường đó của mình.
Ông này khẳng định, nếu một hội viên Hội Mỹ thuật TP. Tâm can về động lực sáng tác của mình, ông Chứng cho biết, thay vì chơi những thú vui nhẹ nhõm của tuổi già như thường chim, chơi cây - những thú vui mà đến lúc sẽ phải tàn - ông muốn “chơi cái tàn của cuộc vui, nghĩa là những người chết”. Ảnh: Thanh Niên Ngược với những quan điểm của ông Huy, Họa sỹ Lê Thiết Cương cho rằng, việc cộng đồng quy đó là “khích động bạo lực” là do mọi người tự sợ, chứ không phải ông Chứng muốn làm cho người ta sợ.
Tạo ra tác phẩm đối với những người nghệ sỹ phi chính thống (trong đó có nhiều người là bệnh nhân tâm thần) chính là quá trình giải nén các uẩn ức nội tâm
HCM nào đó có ý định tổ chức một cuộc triển lãm với những ‘tác phẩm’ như vậy, chắc sẽ không được ký duyệt! Ông Phạm Chứng và những tác phẩm của mình.
Cách làm của ông Chứng có đôi nét tương đồng với Nek Chand khi tự mua cát, đá, xi măng rồi tự đắp họa những bức tượng đầu người rải rác khắp vườn của ông.
Nếu sự hiện diện của pháp luật chỉ như một sản phẩm đại diện cho phần nhiều vô cảm, quan lại, thấy không hợp mắt là cấm và dỡ bỏ thì đó mới chính là hành động “khích động bạo lực” nhất. Nhưng theo trạng sư Bùi Quốc Tuấn, Đoàn luật sư TP. Thậm chí ở một số nơi chữa bệnh thần kinh ở nước ngoài còn dùng cách cho bệnh nhân sáng tạo nghệ thuật như một liệu pháp.
Những tác phẩm của ông Nek Chand (bên trái) đã được ghi nhận và giúp chính quyền tỉnh Chandigarh, Ấn Độ có thêm một kỳ quan độc đáo.
Khu vườn đá của Nek Chand không chỉ quý bởi những tác phẩm của ông mà đó còn là tượng trưng của một tinh thần trọng sự dị biệt, điều những tưởng đơn giản, nhưng để có được sự đồng cảm và thấu hiểu quả thực không đơn giản.
HCM, cho rằng trong sáng tác, người nghệ sỹ Việt Nam không được vi phạm 3 điều cấm là chống phá quốc gia, dâm ô đồi trụy, kích động bạo lực và sau đó ông Huy kết luật những tác phẩm của ông Chứng là “bức tượng kinh dị” vi phạm vào điều 3. Khách quan hơn, nhà nghiên cứu mỹ thuật Trần Hậu Yên Thế đã nhấn mạnh rằng, trên thế giới vẫn tồn tại nghệ thuật của những người không thường ngày.
Trên thế giới, không chỉ riêng Nek Chand mà đã có hơn 400 nghệ sỹ “tự học” khác được công nhận và xếp vào nhóm Art Brut, một khái niệm do nghệ sỹ người Pháp Jean Dubuffet đặt ra.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét