“Cơm chiều” cùng với "Buổi sáng biến mất" là hai truyện ngắn giành được giải Nhất cuộc thi truyện ngắn của Báo Văn nghệ.
“Anh loay hoay với lòng thương kỳ lạ ấy. Phải chứng kiến nỗi đớn đau của người bệnh sắp chết.
“Bụng nhện có tơ”. Quên cả thăm bà Mển như chương trình”. Thạc sĩ ĐOÀN ÁNH DƯƠNG.
Và mười sáu con bò nhưng cũng vừa lạc mất một con nghé lang. Lại hiện diện cùng một đời nhà văn khác hẳn về thể chất và tâm tính. Được ông đặt với nhiều cái tên. Có lẽ được thành quả nhờ trải nghiệm sâu sắc về cuộc sống khi người ta đã vượt qua cái mốc “tri thiên mệnh”.
“Bà thánh của hai người”. Đó là cuộc tranh đấu của dục vọng và tình (“Một lát trưa”).
Cụ ông mải miết nhìn về đỉnh núi Cảo đeo đuổi giấc mơ tiên từ ngày tuổi trẻ không biết gì về vụ bừa của bữa cơm. Bằng một giọng văn sắc lạnh. Giữ được một mạch văn. Nghiền ngẫm chúng. Đó là khả năng khái quát hóa sâu sắc về đời sống từ những vấn đề rất nhỏ bé. Buổi sáng đã biến mất. Song về cơ bản đều gây được những ấn tượng nghệ thuật. “Bộ răng của ông Răng”. Cả hai truyện ngắn này đều là “truyện không có chuyện”.
Hai đứa con bị bố đánh. Trăn trở. Phẩm chất ấy làm nên vẻ đẹp của văn học Ngô Phan Lưu.
“Bà thánh của hai người”… Ở mỗi truyện ngắn kiểu này. Để sau đấy là lửng lơ những dằn vặt. Là các truyện “Một lát trưa”. “Buổi sáng biến mất” viết về mấy trao đổi và suy tư quẩn của anh Thuấn trong buổi sáng anh định đến thăm hai người quen cùng xóm đang bệnh nặng là “chú Khiêu chồng thím Xanh” và “bà Mển vợ lão Sùng”. Ngô Phan Lưu đã làm nên một “hiện tượng lạ” trong đời sống văn học Việt Nam từ đầu thế kỷ XXI: Một lão nhà văn tinh nhanh trong vây phủ của rất nhiều hồ hởi các nhà văn trẻ.
“Câu hỏi vô vọng”. Bằng cái nhìn thấu thị. Tóm bắt chúng. Truyện ngắn (và phần nào cả tạp bút) của Ngô Phan Lưu. Các truyện ngắn “Trăng lên để gặp nỗi buồn”. Sự thức nhận về cái ác (“Câu hỏi vô vọng”).
Khi chữ là Thạch Thổ. Nó hiện diện như những chưng cất của nhà văn khi quan sát và chiêm nghiệm về cõi đời. Nhưng những gì xảy ra ở đấy thì hầu như thường chỉ riêng thuộc về đấy. “Cơm chiều”. Không gian truyện ngắn Ngô Phan Lưu thuộc về làng quê. Một lối viết vừa sâu sắc trầm lặng vừa nhẹ nhàng hóm hỉnh. Một điểm nhấn gợi suy nghĩ. “Cơm chiều” thì viết về bữa cơm chay ngày Rằm của gia đình có bảy khẩu nhưng đã mất một khẩu vào năm ngoái.
Bữa cơm tan tành vì cơn giận không đâu vào đâu của anh Lân chủ hộ. Cùng vệt với loại “truyện không có chuyện” như “Buổi sáng biến mất”. Để rốt cuộc. Vô thưởng vô phạt như không đâu của đời sống. “Làng quê thì mênh mông”. Và về con người trong đời sống thường ngày và thất thường quanh những quẩn quanh thường ngày (“Sự việc trong vài phút”).
Khi biến cái không cơn cớ thành cái cớ để thành truyện. Cụ bà ấm ức giận con giận mình vì đã không giữ được mình khi ông bỏ nhà tìm đường tu tiên khiến sinh ra thằng con lỗ mãng. Quen thuộc. Anh thương cho chú Khiêu rồi mông lung nghĩ suy về thế cục.
“Soi qua nhánh lá”… bộc lộ một khía cạnh khác trong văn pháp truyện ngắn của Ngô Phan Lưu.
Khi nôm là xóm Ao. Xuất hiện khá muộn mằn trong đời sống văn chương. Dễ thấy sự toàn của nhà văn. Anh Lân rời nhà không biết đi đâu. Thấy bố đi khuất mở ti vi ra xem.
Sự trải nghiệm và những suy tư về văn chương. Ngô Phan Lưu diễn tả được một bút pháp độc đáo hiếm thấy. … Có vẻ gắn với không gian Phú Yên quê hương ông. Hi hữu có ít nhiều trồi sụt. Cái không gì đáng gợi nghĩ suy thành cái nghĩ suy bàng bạc tác phẩm. Một nỗi buồn khiến người ta bỏ qua một cuộc viếng thăm người bạn cũ (“Rồi cũng sẽ qua”)… Nhất là trong các truyện “Làng quê thì mênh mông”.
“Rồi cũng sẽ qua”. “Sự việc trong vài phút”. Ngô Phan Lưu luôn biết cách tìm ra ít ra một cái cớ để thành truyện. Lòng người. Đọc những truyện ngắn này.
Đó là bài học về con đường khấp khểnh đến với lòng nhân (“Trăng lên để gặp nỗi buồn”). Để mẹ chúng thu dọn mâm bát tanh bành rồi chui vào buồng tấm tức cho thân phận… Truyện ngắn của Ngô Phan Lưu nếu không phải là những “truyện không có chuyện” như thế thì cũng thể hiện những phút giây rất ngắn ngủi của đời sống.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét